السيد محمود الهاشمي الشاهرودي
484
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)
آمده ستارهء جُدَى است كه ساكن وثابت است وحركت چندانى ندارد ؛ بدين گونه كه ساكنان مركزى عراق ، همچون كوفه ، نجف وبغداد ، اين ستاره را به پشت شانهء راست ، اهالى بصره ومناطق شرقي عراق وصنعا محاذى گوش راست ، ساكنان موصل ومناطق غربى عراق ، ميان دو كتف ، مردم شام پشت شانهء چپ ، ساكنان عدن ميان دو چشم واهالى حبشه ونوبه محاذى گوش چپ خود قرار مىدهند . 25 3 . نشانههاى ديگر : علاوة بر آنچه ذكر شد ، راههاى ديگرى براي تشخيص قبله در كلمات فقها با استفاده از قواعد علم هيئت ذكر شده است ، مانند قرار دادن مشرق ومغرب بر سمت چپ يا راست در مناطقى كه طول جغرافيايى آنها برابر با مكّه وعرض آنها بيشتر يا كمتر از عرض مكّه مىباشد واستفاده از موقعيت ستارگانى چون بنات نعش ، ثريا وسهيل ونيز منازل ماه كه در حقيقت به موقعيت ستارگان بر مىگردد . اين بخش از نشانهها براي تشخيص قبله مورد اشكال قرار گرفته است . 26 احكام سهولت امر قبله : برخى گفتهاند : آنچه از ادلهء شرعي استفاده مىشود سهولت در امر قبله واكتفا به جهتي است كه عرف آن را جهت مسجد الحرام مىداند ؛ از اين رو ، تودهء مردم مكلّف به رجوع به علم هيئت واستخراج راههاى بيان شده در اين علم براي تشخيص قبله نمىباشند . 27 در مقابل ، برخى ديگر ، چنين تسامح وتوسعهاى را در امر قبله نپذيرفتهاند . 28 تياسر در قبله : تياسر ؛ يعنى اندكى ميل به چپ براي ساكنان عراق ، هنگام توجه به قبله بنابر قول مشهور مستحب است . 29 ظاهر كلام برخى قدما وجوب آن است . 30 در مقابل ، برخى متأخران ، استحباب وحتى جواز آن را ضعيف دانستهاند 31 ( - - ) تياسر ) . قبلهء نابينا : نابينا ونيز فردى كه ناتوان از تشخيص قبله است ، مىتواند در امر قبله بر ديگرى اعتماد كند ؛ خواه آن فرد خودش قبله را به دست آورده باشد يا از اخبار ديگران . 32